31 oktober – Ad de Vaal, “De Instructiecompagnie”

LEZING DE ARTILLERIE INSTRUCTIE COMPAGNIE IN SCHOONHOVEN

In een kleine stad als Schoonhoven waren soldaten in garnizoen een welkome bron van inkomsten voor de lokale economie. Niet alleen herbergen, kroegen en winkels hadden baat bij soldaten; ook instellingen van de stad. Zo vormde het aanwezige garnizoen in de 18e eeuw lange tijd de belangrijkste bron van inkomsten voor het ‘Oude Mannen en Vrouwenhuijs’ aan de Oude Haven. Ook de voormalige Gasthuiskerk aan de Korte Dijk werd door de Heilige Geest Armen als kazerne verhuurd voor de huisvesting van drie compagnieën ofwel voor 180 soldaten.

Toen aan het begin van de 19e eeuw na het verdrijven van de Fransen er geen garnizoen meer terug kwam in Schoonhoven, moet dat een forse klap voor de plaatselijke economie zijn geweest. Zeker in die tijd zo vlak na de Napoleontische oorlogen was er sprake van een diepe crisis. Het was dan ook niet verwonderlijk dat het stadsbestuur al het mogelijke deed om weer een garnizoen binnen Schoonhoven te halen. Het werd de Artillerie Instructie-Compagnie.

In de lezing over deze compagnie wordt een beeld geschetst van het Nederlandse leger aan het begin van de 19e eeuw. De Industriële-Revolutie bracht nieuwe ontwikkelingen. Ook voor de artillerie, voor de bediening van het geschut werd meer kennis vereist. Mede door wervingsproblemen en het opleidingsniveau van de gegadigden voor een functie als onderofficier werd een Instructie-Compagnie nodig geacht.
Aan de orde komt onder meer de besluitvorming rond de vestiging van de compagnie in Schoonhoven. De organisatie van de compagnie, de opleiding van de leerlingen en de betekenis van de compagnie voor de stad Schoonhoven.
Op enig moment wordt de compagnie opgeheven en heeft de stad geen garnizoen meer. Zien de stadsbestuurders dan de noodzaak om zich in te zetten voor het behoud van het garnizoen?

De lezing wordt verzorgd door de Ad de Vaal, gepensioneerd artillerieofficier. Na het beëindigen van zijn loopbaan bij defensie, heeft hij diverse cursussen gevolgd op het gebied van de Culturele en Historische wetenschappen aan de HOVO van de Erasmus Universiteit. Hij heeft enkele publicaties op zijn naam staan en verzorgt onder meer lessen voor de cursus Schoonhovologie.