26 september – Jacob van Deventer, een man met een plan

U kent hoogstwaarschijnlijk de kaart van Schoonhoven van Jacob van Deventer uit 1558, maar vast niet zo goed als Reinout Rutte. Rutte maakte een uitvoerige studie van de 226 stadsplattegronden en komt er op donderdag 26 september in het ARTO-theater over vertellen.

Het ARTO-theater, Het Klooster 5 in het historische centrum van Schoonhoven, is vanaf dit seizoen de nieuwe locatie voor de maandlezingen. Vanaf 19.30 uur is de bar geopend voor bijv. een kopje koffie. De lezing begint om 20.00 uur.

De zestiende-eeuwse cartograaf Jacob van Deventer, een man met een plan

Halverwege de zestiende eeuw bracht Jacob van Deventer minstens 226 steden van de Lage Landen in kaart. Dat was een unieke en grootse prestatie: de man slaagde er niet alleen in om talloze steden – van Groningen in het noorden van Nederland tot Hesdin en Thionville in Noord-Frankrijk – te bezoeken, maar ook om van al die steden uiterst fraaie, uniforme en accurate plattegronden te tekenen. Voor vele steden is het overigens de oudst bewaarde kaart. Het zijn daarom onschatbare bronnen voor onderzoek naar de wordingsgeschiedenis en ruimtelijke structuur van onze historische steden en naar hun onmiddellijke omgeving.

Wie Jacob van Deventers kaarten echter ten volle wil benutten, moet in de huid kruipen van de cartograaf en trachten te begrijpen hoe en waarom hij dat immense stadscartografische
project heeft uitgevoerd. Dat is niet evident, want er bestaan nog veel mysteries rond Van Deventer: een deel van de kaarten is nog steeds spoorloos, we weten niet precies hoe en wanneer hij de kaarten heeft gemaakt en ook zijn biografie vertoont nog vele hiaten. Er is al heel vaak gezegd en geschreven dat Jacob van Deventers stadsplattegronden militaire, zelfs geheime kaarten waren en dat de man haast geruisloos te werk ging. In deze lezing

wordt dat beeld bijgesteld: er zal worden betoogd dat Jacob van Deventer mogelijk zelf het initiatief heeft genomen om de steden van de Lage Landen in kaart te brengen en dat hij beroep heeft gedaan op een uitgebreid netwerk van kennissen, vakgenoten, staatsmannen en lokale contactpersonen om de kaarten te realiseren.